Tokyo’nun aksayan trenleri

Üye olmak için burayı tıklayın, yazılar doğrudan posta kutunuza gelsin (bilgileriniz gizli tutulur)
  • Son 5 paragraf 28 Aralık günü eklenmiştir.

Tokyo’nun metro ve trenlerinde yıldan yıla kötüleşen kronik bir gecikme sorunu var. Turistler veya yabancılar rötarları farketmiyorlar ya da farketseler de sorun etmiyorlar ama Japonlar için durum öyle değil. Sabah kalabalığında aktartmaları düzgün yapabilmek için insanlar saniyelere oynuyor. Bir dakika gecikme bile mağduriyet yaratabiliyor.

Geçen ay Türkiye’den misafirim gelmişti. Bir keresinde metroya binmek için perona indik, tren kalkmak üzereydi hamle yaptık ama kapıları kapattılar. Canımın sıkıldığını belli eden bir ifade yüzüme yerleşti herhalde ki misafirim endişe ile “bir sonraki tren ne zaman” diye sordu. “3 dakika sonra” diye cevapladım. İnanmaz bir ifade ile suratıma baktı 3 dakika için stres yapmaya değer mi diye sorarcasına.

Oysa sabahları işine yetişmek için peronlarda çabuk adımlarla yürüyen, bazen de koşan insanlar için 3 dakika değil 10 saniye bile fark yaratabiliyor çünkü aktarma yapılacak trenler kaçabiliyor bu da zincirleme olarak diğer trenleri kaçırmanıza sebep oluyor. Tokyo’da yaşayanlar bir trenden diğerine aktarma yaparken vakit kaybetmemek için işlerine giderken hangi vagona bineceklerine, bindikleri vagonun hangi tarafında duracaklarına kadar hesap yapıyorlar.

Evime yakın üç tren hattı var: Odakyu; Setagaya; ve Keiyo. Odakyu hattı özellikle sabahları çekilmez oluyor ve istisnasız her zaman gecikiyor. Bazen bu gecikmeler yarım saati bile bulabiliyor. Bu nedenle sabah 7’yi geçirmiş isem Odakyu trenlerine evimin yakınındaki istasyondan binmiyorum. Aradaki büyük aktarma istasyonlarından Shimo Kitazawa veya Yoyogi Uehara’ya kadar yürüyüp oradan biniyorum.

Bir de JR (Japan Railways) Chuo hattının bir kaç kez geciktiğine şahit oldum. Üstelik sabah erken saat de değildi.

Trenler eskisi gibi dakik değil

Trenler eskisi gibi dakik değil

Gözlemlediğim kadarı ile özellikle Odakyu hattında trenler salamura gibi yani çok sıkışık oldukları için ya yolculardan fenalık geçirenler ya da birbiri ile dalaşanlar oluyor. Her iki durumda da en az 10 dk’lık gecikmeler yaşanıyor.

Bir ay kadar önce biri kadın iki yolcunun ağız dalaşına denk geldim. Vagon içinde sanırım yer değiştiren bir erkek yolcu bir kadın yolcuya çarpmış. Kadın da laf söylemiş. Tren içinde başlayan olay seferi geciktirince kadın perona inip bir sonraki trene binmeyi düşünmüş ama adam da ardından inip kadını sözle taciz etmeye başlamış. Yüksek perdenen kadına hakaretler yağdırıyor, kadın da soğukkanlılıkla arada bir laf sokuşturuyordu. İstasyon görevlileri ise çaresizce seyrediyorlardı.

Ulaştırma Bakanlığı durum tespiti ve seviye ölçümü yapmak için 3 yıl önce bir araştırma gurubu kurmuş. Tokyo ve çevresindeki 51 hattın 16’sında yani %30’unda kronik gecikme tespit etmişler. Metro hatları arasında Hanzomon hattında her gün, Yamanote hattında %90, yani hemen hemen her gün, gecikmeler saptamışlar. Bu hatlar gecikince onlara bağlı hatlar da gecikiyor ve tüm sistem krize giriyor. Gecikmeler daha çok sabahları 11’e kadar olan seferlerde. Yani “rush hour” denilen zaman diliminde. Peronlar kalabalık, trenler sıkışık olunca kapılar kapanmıyor, yolcular arasında sorun patlak veriyor, ayılıp bayılanlar fenalaşanlar oluyor. Bunlar ana nedenler.

Bu görüntü artık çok sıradan

Sıradan bir görüntü, herkes üst üste ıkış tıkış(kaynak: Internet)

Araştırmada Odakyu hattı için %30 gecikme sonucu çıkmış. Bence bu hattın gerçek karnesi daha kötü, hep gecikiyor.

Gecikmelerin hemen hemen tamamı 10 dakikadan kısa. Öte yandan 1 saati aşanlar da var. Bunlar genelde trenlerin önüne atlama suretiyle yapılan intiharlardan dolayı olan gecikmeler. Bir intihar olayına şahit olmuştum. Burayı tıklayın okuyun.

Yıllara vurunca sorunun artarak devam ettiğini görebiliyoruz. Kronik bir hal almış durumda.

Benim gözlemlediğim sorunların tamamına yakını ya yolcuların kalabalıktan fenalaşmaları, ya da kavga etmelerinden kaynaklanıyor. Eskiye göre bunlar sık sık ceryan ediyor. Bence Japonlar yaşlandıkça fazla şikayet eder hale geldiler. 20 yıl önce hatırlıyorum daha sıkışık düzen seyahat ettiğimiz trenlerde bu tip olaylar pek olmazdı, çünkü Japonya’nın nüfusu yaşlı değildi. Gençler zorlukların üstesinden daha kolay geliyor, pek çok şeyi dert etmiyorlar.

Sıkışık düzen vagon içinde sorunlara sebep oluyor

Sıkışık düzen vagon içinde sorunlara sebep oluyor(kaynak: internet)

Şimdilerde ise durum farklı. Japonya’nın yaş ortalaması olmuş 48. Bu insanları 20 yaşındakileri koyabileceğiniz salamura hale gelmiş trenlere tıkıştırınca doğal olarak bir kısmı fenalaşıyor, bir kısmı da kendi özel alanına tecavüz olarak algıladığı hareketlere karşı laf söylüyor ve kavga çıkıyor.

Bir de birbirlerine tahammül edememe durumu var. Bir kaç yıl önce bir hafta sonu öğle vakti oğlumla trende seyahat ediyorduk. Hareketli çocuk olduğu ve trenleri sevdiği için makinistin arkasındaki camdan dışarısını seyretmek istiyordu. Gürültü çıkardı diye pimpirik bir yolcu ters bir laf etti, ben de cevap verdim. Karşılıklı iltifatlar yaptık.

Gecikmelerde son yıllarda gözle görülür bir artış var. Bunun bir sebebi bence ekonominin iyi olması. Daha fazla insan işgücüne katıldığı için özellikle sabah saatlerinde yolcu sayısı arttı. Eskiye göre istasyonlar, peronlar sabahları daha kalabalık.

trengecikme

Grafik: Son yıllarda geciken tren sayısındaki artışı buradan görebiliriz. Bu çalışma 3 yıl önce yapılmış. Bence son 3 yılda durum daha kötüleşti (kaynak Ulaştırma Bakanlığı).

Bu aralar peronda tren bekleyen yolcuların demiryoluna düşürdükleri akıllı telefonlar da trenlerin durmasına sebep oluyormuş. İnsanlar etraflarına dikkat etmedikleri için çarpma, tökezleme soncu telefonlar düşüyor trenler duruyor.

Ama birinci neden yolcular arasındaki itiş kakış ve sorunlar. Bir de fenalaşanlar.

Tokyo’yu ziyaret edenler ise trenlerin çok sık olması nedeni ile seferlerin aksadığını farketmez. Aksine mükemmel bulur. Ama gerçek farklıdır. Her yıl daha da kötüleşen ve kronik hale gelmiş gecikmeler var.

Bir istasyondaki yığılma

Bir istasyondaki yığılma

Tokyo’nun 23 büyükşehir belediyesine dağılmış nüfusu 13.5 milyon. Çevredeki Saitama, Kanagawa, ve Chiba illerini de katınca bu rakam 35 milyona dayanıyor. Gün içinde 3 milyondan fazla insan çalışmak için bu çevre illerden Tokyo metropol bölgesine tren, otobüs, arabalar ile akıyor. Bu yükün büyük kısmını demiryolları çekiyor. En fazla beslemeyi Kanagawa 1 milyon kişi ile veriyor. Onu 950 bin kişi ile Saitama, sonra da 740 bin kişi ile Chiba izliyor.

Olayı tam anlamanız için biraz daha rakam vereyim. Gecikmelerin en fazla görüldüğü Hanzomon, Chiyoda gibi metro hatları Tokyo’nun merkezi sayılan Marunouchi, Chiyoda, Nihonbashi bölgelerini tararlar. İstanbul için Levent, Ankara için Kızılay gibi yerlerdir buraları. Tokyo Belediyesi’nin yayınladığı verilere göre Chiyoda Belediyesi’nin nüfusu gün içinde 15 katına, Merkez Chuo Belediyesi ile Minato Belediyesi nüfusları 4 katına, Shinjuku, Shibuya Belediyeleri nüfusları 2 katına ulaşıyor.

Tokyo’nun sabah saatlerinde başlayan ve 10’a kadar devam eden bu yoğun beslemeyi istasyonlarda yığılma yaratmadan emebilmesi için sık aralıklarla tren kaldırması gerek. Nitekim de öyle yapıyorlar. Mesela Yokohama-Kanagawa yönünden gelen yolcular ya Shibuya ya da Shinagawa istasyonlarında aktarma yaparlar. Shibuya istasyonundan başlayan Ginza hattı hafta için her sabah 7-8 arası her 3 dakikada bir, 8-10 arası ise her 2 dakikada bir tren kaldırır. Bu kadar sık olmasına karşı trenler hınca hınç doludur; insanları konserve gibi vagona tıkmak için “oshiya” denilen özel adamları tutup kapılardan içeri zorla iterler.

1970'lerden bir tren binme anı (kaynak: internet)

1970’lerden bir tren binme anı (kaynak: internet)

Bu kadar sıkışık trenlerde doğal olarak arıza çıkıyor. Kimisi yanındaki adamın kokusundan fenalaşıyor, başka birisi laf kavgasına giriyor, bir başkası sıcaktan bayılıyor. Kapılar kapanmıyor, ve saire. Trenler ucu ucuna saniyelerle hareket ettiği için de en ufka bir gecikme merkez hatları kilitliyor.

Bir zamanlar Tokyo’nun bakanlıklar bölgesinin kademeli olarak dışarı taşınması, şehir trafiğini hafifletmek için Yokohama gibi bölgelere gidilmesi gündemdeydi. Ama Japonya bunu yapamadı. Tam aksine nüfus yaşlandıkça insanlar tam teşekküllü büyük hastanelere daha yakın olmak için şehir merkezine göçmeye başladılar.

 

Yorumlar

  1. ben mesut dogan. 4 gundur her firsatta yazilarinizi okuyorum blogdaki butun yazilar bitmek uzere.
    az kalsin delirmek uzereydim ki sans eseri bu blogla tanistim. beni anlarsiniz sanirim japonya bir turk icin hem kolay hem zor bir ulke. turkler dunyanin bir cok ulkesinde yasiyorlar iyi kotu komunitileri var ama sanirim en zayif olunan yer japonya bu da haliyle her yeni gelenin adaptasyon surecini etkiliyor. bende bir blog hazirligindaydim ve hatta birkac yazimi hazirlamistim bile ama ben blog yazsam kelimesi kelimesine heralde aynisini yazardim ki haziri varmis keyifle okuyorum. 4 yil once japonyaya geldim esim japon.japonyaya adaptasyonum hala suruyor oldukca da zor gecti ama ite kaka kor topal gidiyor iste. shikoku kagawaken shodoshima da yasiyorum.
    simdilik herkese selamlar sevgiler

    • Selamlar

      Blogda 263 yazı var, yaklaşık 1100 sayfa eder. Hepsini okuduysanız size özel bir ödül vermek gerek 🙂 şaka bir yana, yazdıklarınızdan zor bir psikolojik dönemden geçtiğinizi anlıyorum. Yazıların Bir nebze yardımı olduysa mutlu olurum.
      Japonya’daki Türk varlığı hem çok küçük hem de klikleşmiş ve politize olmuş durumda. Diğer ülkelerle kıyaslandığında daha az profesyonel var, öğrenci az sanatçı hiç yok. Böyle olunca ortak payda bulunması zorlaşıyor ve zaten sayıca az olan Türkler bir araya gelemiyor ya da kutuplaşıyor. Bulunduğunuz yer dolayısı ile ziyadesi ile yalnızlık çektığinizi varsayıyorum.

      • Selam
        Değişen koşullara adapte olmak insanın en büyük özelliği elimizden geleni yapacağız. Daha önce İsrail ve Amerika da yaşam tecrübelerim var ama Japonya açıkcası oldukça zorlu çıktı. Beni zorlayan iş hayatı aslında. bütün gücümle çabalamama rağmen karşı taraf ile iletişim kuramamak. Nasıl bir beden dili kullanmalıyim hangi kelimeler doğru olur potansiyel riskler konusunda uyarırken Nasıl dikkate alınabilirim henüz acemisi olduğum konular ve üzerine çalışmalıyım. Bir örnek vermek gerekirse yeni bir lüks butik otel yapacaklar ve bu benim ehhh azda olsa biliyorum dediğin bir konu bana kimse sormadı ama yinede fırsat yaratıp veblen grafiği nedir dedim fizibilite raporlarını görebilirmiyim dedim yüzüme bir bakışları vardı sormayın. Lüks bina yapınca lüks olunuyor sanıyorlar yanlış olduğunu anlatamıyorum. Helikopter pisti yapacak kapalı otopark da gerekli deyince tepki inanılmaz. Üst ve orta yönetim kadrosu donanımsız. Emekli maaşıyla gezen yaşlıların dantai ryoukanı olması tehlikesi var tıpkı diğer 2 otelleri gibi ama söylenen sus burası Japonya önce sus dinle sonra birgün sorulursa söylersin. İşte benim derdim bu ne yapmalı Nasıl yapmalı yoksa bırakıp kendi şirketimi mi kurmalı vb sorular. Bildiğim öğrendiğin ne varsa denedim hala da deneye devam ediyorum derdim japonyayı ve japonları aşağılayıp hor görmek falan değil bir şekilde içlerinde bulundukları ama fark edemedikleri etseler de hantal yapılarından dolayı hızlı ve yeterli hareket edemedikleri bu kriz halinden kendime fayda çıkartıp bir yandan da güçlenerek bu kanseri yenmelerini sağlamak faydalı olmak yardımcı olabilmek. Benimde ülkem burası benimde geleceğim burası çocuklarım eşim Japon ben de bu toplumun bir parçasıyım.
        Saygılarımla

      • Bu yüzden faydalı olabileceğini düşündüğüm ve gerçekten de faydalı olan yazılarınızı büyük bir iştahla okuyorum ha ödülümü de isterim çikolata olur gofret olur olsun ben yine de isterim bitirince haber veririm. Şakaya vurarak çikolatadan kaçamazsınız.
        Sevgi ve saygılarımla

Yorum bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s