Japonya’da kimsenin umursamadığı seçimi başbakan Abe farklı kazandı

Tıklayın yazılar posta kutunuza gelsin. Internet sansürlense bile okumayadevam edin(üyelik bilgileri gizlidir).

Yazıların sonuna “Japonca öğrenelim” kısmı ekliyorum

Genel seçim 14 Aralık’da olmuştu. 10 günden fazla bir zaman geçti üzerinden ben anca yazıyorum. İşte bilmeniz gereken 10 püf noktası.

1. Neyin seçimi? Milletvekili erken genel seçimleriydi. 47incisi yapıldı. Normal süresi beklenseydi 2016 yıl sonunda olması gerekiyordu çünkü son genel seçim iki yıl önce yapılmıştı. Başbakan Abe 17 Kasım’da parlamentoyu feshederek erken genel seçim kararı aldı. Japonya’da başbakanların tek başlarına böyle bir karar alma yetkileri var.

2. Neden seçim yapıldı? Abe işbaşına geldiği 2012 seçimlerinden önce Tüketim Vergi’sini %5’den kademeli olarak %10’ye kadar artıracağını taahhüt etmiş, bu konu Ağustos 2012’de kanunlaştırılmıştı.

Planlandığı gibi ilk aşamada Nisan 2014’de vergiler %5’den %8’e artırıldı. İkinci aşama ilave vergi artırımı %2 olacak ve Ekim 2015’de devreye girecekti. Ancak 2014 Nisan ayından sonra Japonya’da ekonomik durgunluk başladı. Milli gelir iki çeyrek dönem büyümedi ve resesyon endişeleri oluştu.

Bunun üzerine Abe Tüketim Vergi’sinin ikinci ayağını Nisan 2017’ye erteledi. 2012 seçimlerine vergi artırımı taahhüdü ile girdiği için bu kararını siyaseten meşru kılmak amacı ile parlamentoyu fes ederek erken genel seçim kararı aldı.

3. Neden önemli bu vergiler? Önceki hükümetin yönetimi altında Japonya bir “resesyon-deflasyon-resesyon” sarmalına girmiş çıkamıyordu. Buna bir de 2011 yılındaki büyük depremden sona “enerji-bozuk mali durum” da eklendi. Ülke hızla ekonomik ve demografik felakete doğru gidiyordu.

Ekonomiyi düzeltmek için memlekette bir dizi yapısal ve idari reformun hayata geçirilmesi gerekliydi. LDP, adını Abe’den aldığı için “Abenomiks” olarak bilinen bir program hazırladı. Bu programın önemli bir ayağı da kurumsal vergilerin azaltılırken tüketim vergilerinin artırılmasıydı. Mali disiplinin sağlanacağı yolunda tutarlı ve inandırıcı olamaz ise Japonya’nın iflas risk algısı artar bu da piyasalar için iyi olmaz. Bu nedenle vergiler önemli.

4. Abe blöf mü yaptı? Hayır. Tam tersine sağlam ve gözü kara bir lider olduğunu gösterdi. Gayri Safi Milli Hasıla (GDP) rakamları açıklanır açıklanmaz “bu iş böyle olmaz” vergi erteleme kararını hızla hayata geçirdi.

17 Kasım’da mecliste yaptığı coşkulu ve tutkulu konuşmasını Amerika Kurtuluş Savaşı’nın fitilini ateşleyen “Temsiliyetsiz Vergi Olmaz” (No Taxation Without Representation– Japonca 代表なくして課税なし) ilkesine dayandırdı, siyasi ve ekonomik felsefesini açıkça ortaya koydu. Sağa sola sapmadı, muallak olmadı.

Göreve geldiğinden bu yana da aynı cesaretle Merkez Bankası başkanlığına tartışmalı bir ismi (Kuroda) aday göstererek mecliste seçtirip bu şahsın bol para basma politikasını desteklemiş, bu yolla Japon Yeni’nin %40′ varan devalüasyonunu sağlayarak deflasyonu durdurma konusunda önemli bir avantaj yakalamıştı.

Ayrıca gene bürokraside yaptığı bir dizi küçük ama uzun vadede önemli reform yapısal önem taşıyordu. Abe’nin liderliğinde 2020 Olimpiyatları’na ev sahipliği yapma hakkını kazanan Japonya’da yönetimin politikaları başarılı bulunuyordu. Abe bu ivmeyi değerlendirmek istedi.

5. Böyle bir şey ilk defa mı oldu? Hayır.  2005 yılında dönemin başbakanı Junichiro Koizumi yapısal reform planlarının önemli bir ayağı olan PTT reformunu partisinde kendisine karşı ayaklanan 37 milletvekilinin taraf değiştirmesi ile hayata geçiremeyince benzer şekilde jet hızıyla parlamentoyu fes etmiş ve erken seçim kararı almıştı.

Milletvekili koltuğu milletindir anlayışı ile reform sözü ile gelen bir parlamentonun reform yapmaktan vazgeçmesi halinde meşrutiyetini yitireceği prensibine dayanan bir rest idi bu. Koizumi 2005 erken seçimlerini kendi politikalarına ve özellikle de PTT reformuna yönelik bir referandum haline getirmiş ve Japonya’da artık kural haline gelmiş “statükocu silik lider” imajına son vermiştir. Bu hamlesinin sonunda da seçimleri açık farkla zaferle kazanmıştır.

Şimdiki başbakan Abe’de benzer şekilde halkı 2 yıl gibi kısa bir süreden sonra yeniden seçime çağırarak nikah tazelemek istedi. Kaderin cilvesi, bu yolu açan Koizumi nükleer santraller konusundaki duruşundan dolayı seçimlerde Abe’ye karşı propoganda yaptı.

6. Seçimlerde ne oldu? LDP üç sandalye kaybetti, milletvekili sayısı 294’den 291’e indi. Koalisyon ortağı Yeni Komeito 4 sandalye kazanarak sandalye sayısını 35’e çıkardı. Yani hükümeti oluşturan LDP-Yeni Komeito koalisyonu net 1 sandalye kazanmış oldu. En fazla kazanımı Komünist parti yaptı. Sandalye sayısını 8’den 21’e çıkardı.

Abe liderliğinde Liberal Demokrat Parti (LDP) iki yıl önce 16 Aralık’da yapılan genel seçimleri açık farkla kazanmış meclisteki sandalye sayısını 119’dan 294’e çıkarmıştı. Bunun sonucu hükümet değişti Abe başbakan oldu. 2012 seçimlerinin ana konusu Japonya’nın bozulan mali durumuydu. Japonya’nın devlet borçları milli gelirinin iki katını aşıyor.

Abe yapısal reformlarla Japonya’nın büyüme potansiyelini artırmayı, deflasyon olasılığını da sıfırlamayı istiyor. Yeniden seçildiği bu ikinci döneminde ilk olarak seçim sitemini değiştirmesini bekliyorum. Mevcut sistem nüfusun az olduğu kırsal kesime daha fazla temsiliyet oranı veriyor. Yeni sistemle şehirler daha adaletli temsil edilmeli. Ayrıca kadın nüfusun daha fazla işgücüne katılmasını kolaylaştıracak reformlar yapacaktır.

7. Zamanlama nasıldı? Süperdi. Abe iyi bir stratejist olduğunu gösterdi. 2015 baharında yerel seçimler var. Sonra yıl sonunda LDP’de liderlik savaşı olacak. Temmuz 2016’da ise senato seçimleri var.

Eğer Abe bu erken seçimleri yapmasaydı Abenomiks politikaları-reformlar-seçim gündemleri arasında sıkışacak ve yıpranıp yorulacaktı. Ayrıca TPP (Trans Pacific Partnership) gibi önemli müzakerelerde siyasi kararlılık göstermesi de zor olabilecekti. Şimdi elinde taze bir zafer ve yetki var. İstediği gibi esip gürleyebilir.

8. Seçimlere katılım ne kadar oldu? %52.7 ile son 70 yılın en düşük seviyesi. Bu yazının başlığında da belirttiğim gibi kimse umursamadı seçimi çünkü genelde halk Abe idaresinden ve ekonomik politikalarından memnun. Karşısında güçlü ve hazırlıklı bir muhalafet de yok. Eğer halk bir değişim arzu edip Abe’yi uzaklaştırmayı isteseydi katılım daha yüksek sonuçlar da farklı olurdu.

9. Şimdi ne olacak? Başbakan Abe başbakan kalacak. Abenomiks politikalarına tam gaz devam edilecek hatta hız verilecek. Tarım reformunu içeren TPP ve diğer bazı alanlarda bürokrasi ayak sürüyordu artık sürmez çünkü bu hükümete en az bir 4 yıl daha görevde.

Yeni seçim sistemi, işçi-işveren ilişkilerini düzenleyen yönetmelikler, sosyal güvenlik reformu, tarım reformu, anayasa, nükleer santraller gibi konularda Abe reform gündemini uygulamaya koyacaktır.

Konjoktür, yani çevresel faktörler Japonya’nın lehine. En büyük iki pazarı, ABD ve Çin iyi performans gösteriyor. Avrupa, orta doğu ve Rusya’da olanlar Japonya’yı ekonomik açıdan direkt etkilemez çünkü fazla bir yatırımı veya bağımlılığı yok.

Seçimlerin Japon hisselerini olumlu etkileme olasılığı yüksek. Artış sürecektir. Japon Yeni için bir yıl önce 100-110’u görür 120’yi zorlar demiştim. Şu anda 120’de, ve 2015 için 130’lar konuşuluyor. Benim görüşüm 125 ama bunun ardında kapsamlı bir analiz yok. Ekonominin eskisi kadar  Yen’e olan bağımlı değil. Faizler son 10 yılın en düşük seviyelerinde, bu seviyelerde kalır biraz artar ama fırlamaz.

10. Türkiye’yi nasıl etkiler? Japonya ile Türkiye arasında bir sorun yok. Aksine Abe ile Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın arası iyi. Bu nedenle ilişkilerde kötüye doğru bir gelişme olmaması gerek. Gene de Türkiye’ye gelmesi muhtemel yatırımlarda bir azalma olacaktır. Hem Yen’in deger kaybetmesinden dolayı, hem de Türkiye’nin içinde bulunduğu belirsizlik ortamının devam etmesinden dolayı.

Abe’nin ve Japonya’nın ABD’nin sağlam müttefiki ve stratejik ortağı, gelişmiş ülkeler koalisyonu üyesi olduğunu unutmayalım. Abe’nin erken seçim kararını ABD Kurtuluş Savaşı’nın sebebine dayandırması ve bunu tüm halkının önünde ifade etmesi ABD ile Japonya arasındaki güçlü kültürel ve siyasi ittifakın yeni bir kanıtı. Türkiye’nin son dönemdeki politikaları giderek kendini uygar ve demokratik platformdan uzaklaştırıyor gibi bir algı hissediyorum. Japonya’da izlediğim şu: Kimse Türkiye’de siyasi bir belirsizlik görmek istemiyor ama gerilimlerin bir an önce dinmesini ve Türkiye’nin modern dünyadan uzaklaşıyor haberlerinin yok olmasını diliyor.

Japonca öğrenelim

Politika kelimesinin Japoncası “seiji”. Kanji yazılışı 政治. Politikacı “seiji-ka”(政治家) burada sona gelen “ka” (家)ekinin kanji karşılığı aynı zamanda ev ya da aile demek. Bu ek sanat sahibi olan uzmanlaşmış kişiler için de kullanılıyor. Mesela:

専門(senmonka)= Uzman

作曲(sakkyokka)= Besterkar (kompozitör)

(sakka)=Artizan, sanatkar

建築(kençikuka)=Mimar

写真(şaşinka)=Fotoğraf sanatçısı

音楽(ongakka)=Müzisyen

彫刻(çoukokuka)=Heykeltraş

思想(şisouka)=Düşünür

(gaka)=Ressam

評論(hyouronka)=Eleştirmen

小説(şousetsuka)=Roman yazarı

“Ka” ekinin bir familya ifade etmesinden bence şunu anlıyoruz. Japonya eskiden feodal bir toplumdu. Hala bu yapının izlerini taşıyor. Bu tip cemiyetlerde uzmanlık ve sanatkarlık toprak ağalarının koruması altında gelişir. Diğer kesimler günlük yaşamlarını idame ettirme gayreti içinde fırsat bulamazlar. Bu nedenle sanatkar ve düşünürler, uzmanlar ve politikacılar Japonca “ka” eki almış diye yorumluyorum. Aksi takdirde “sha” yani ” 者” eki alırdı.

Yorum bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s